เก็บไฟล์ที่บ้านและออฟฟิศเล็ก Cloud หรือ NAS เลือกแบบไหนดี
รูปลูกหลายหมื่นใบ วิดีโองานบวช ไฟล์บัญชีร้าน และงานออกแบบของลูกค้า ไฟล์เหล่านี้กินพื้นที่เพิ่มขึ้นทุกปี จนถึงจุดหนึ่งเราต้องตัดสินใจว่าจะเก็บไว้ที่ไหนให้ปลอดภัยและเรียกใช้สะดวก ทางเลือกหลักคือเช่าพื้นที่บน คลาวด์ (Cloud Storage) หรือซื้ออุปกรณ์ NAS (Network Attached Storage) มาตั้งไว้เอง
บทความนี้เปรียบเทียบทั้งสองแบบแบบตรงไปตรงมา ทั้งค่าใช้จ่ายระยะยาว ความเร็ว ความเป็นส่วนตัว และภาระการดูแล พร้อมแนะนำรูปแบบผสมที่ได้ข้อดีของทั้งสองทาง
Cloud Storage คืออะไร
คลาวด์คือการฝากไฟล์ไว้บนเซิร์ฟเวอร์ของผู้ให้บริการ เช่น Google Drive, OneDrive, iCloud หรือ Dropbox เข้าถึงได้จากทุกที่ที่มีอินเทอร์เน็ต ผู้ให้บริการดูแลฮาร์ดแวร์ การสำรอง และความปลอดภัยของศูนย์ข้อมูลให้ คุณจ่ายค่าบริการรายเดือนหรือรายปีตามพื้นที่ที่ใช้
NAS คืออะไร
NAS คือคอมพิวเตอร์ขนาดเล็กที่ออกแบบมาเพื่อเก็บไฟล์โดยเฉพาะ ใส่ฮาร์ดดิสก์หรือ SSD ได้หลายลูก ต่อกับเราเตอร์ในบ้านหรือออฟฟิศ ทุกเครื่องในเครือข่ายเข้าถึงไฟล์ได้เหมือนไดรฟ์กลาง NAS สำเร็จรูปจากผู้ผลิตอย่าง Synology, QNAP หรือ ASUSTOR มาพร้อมระบบจัดการผ่านเว็บ แอปสำรองรูปจากมือถือ และเครื่องมือสำรองข้อมูล
นอกจากเก็บไฟล์ NAS ยังทำหน้าที่อื่นได้ เช่น เป็นที่สำรองข้อมูลอัตโนมัติของคอมทุกเครื่อง บันทึกภาพกล้องวงจรปิด หรือเป็นเซิร์ฟเวอร์สื่อสำหรับดูหนังในบ้าน
เปรียบเทียบ Cloud กับ NAS
| หัวข้อ | Cloud Storage | NAS |
|---|---|---|
| ค่าใช้จ่ายเริ่มต้น | ต่ำ เริ่มได้ฟรี | สูง ต้องซื้อตัวเครื่องและดิสก์ |
| ค่าใช้จ่ายระยะยาว | จ่ายต่อเนื่องตามพื้นที่ | ค่าไฟ และเปลี่ยนดิสก์ตามอายุ |
| ความเร็วในบ้าน | ขึ้นกับความเร็วอินเทอร์เน็ต | เร็วมากผ่านเครือข่ายในบ้าน |
| เข้าถึงจากนอกบ้าน | ง่ายมาก | ทำได้ แต่ต้องตั้งค่าอย่างระวัง |
| การดูแล | ผู้ให้บริการดูแล | ต้องอัปเดตและตรวจสุขภาพดิสก์เอง |
| ความเป็นส่วนตัว | ข้อมูลอยู่บนระบบของผู้ให้บริการ | ข้อมูลอยู่ในมือคุณ |
| ความเสี่ยงหลัก | บัญชีถูกยึด หรือผู้ให้บริการเปลี่ยนเงื่อนไข | ไฟไหม้ น้ำท่วม ขโมย หรือดิสก์เสียพร้อมกัน |
| การแชร์งานร่วมกัน | แก้เอกสารพร้อมกันได้ดีเยี่ยม | แชร์ได้ แต่ทำงานพร้อมกันได้จำกัดกว่า |
คิดค่าใช้จ่ายอย่างไรให้ยุติธรรม
ให้เทียบค่าใช้จ่ายรวมในช่วงสี่ถึงห้าปี ฝั่งคลาวด์คือค่าบริการต่อปีคูณจำนวนปี ฝั่ง NAS คือราคาตัวเครื่อง ดิสก์อย่างน้อยสองลูก ค่าไฟ และค่าสำรองข้อมูลนอกสถานที่ ถ้าข้อมูลน้อยกว่าสองสามร้อยกิกะไบต์ คลาวด์มักคุ้มกว่า ถ้าข้อมูลหลายเทราไบต์และเพิ่มขึ้นเร็ว NAS เริ่มคุ้มค่ามากขึ้น ราคาเปลี่ยนแปลงตลอด ตรวจราคาล่าสุดที่เว็บไซต์ผู้ให้บริการ
เลือกแบบไหนเหมาะกับใคร
เหมาะกับ Cloud
- ข้อมูลไม่มาก ส่วนใหญ่เป็นเอกสารและรูปจากมือถือ
- ทำงานนอกสถานที่บ่อย หรือทีมอยู่คนละที่
- ต้องแก้ไขเอกสารร่วมกันพร้อมกันเป็นประจำ
- ไม่อยากดูแลอุปกรณ์เอง
เหมาะกับ NAS
- มีไฟล์ขนาดใหญ่มาก เช่น วิดีโอ งานกราฟิก ไฟล์ภาพถ่าย RAW
- ต้องการความเร็วสูงในการเปิดและบันทึกไฟล์ในออฟฟิศ
- ต้องการเก็บข้อมูลไว้ในความดูแลของตัวเอง
- มีคนที่ดูแลระบบไอทีพื้นฐานได้
RAID ไม่ใช่การสำรองข้อมูล
NAS ส่วนใหญ่ตั้งค่า RAID ได้ คือการใช้ดิสก์หลายลูกร่วมกัน ถ้าดิสก์ลูกหนึ่งเสีย ข้อมูลยังอยู่ในลูกอื่น ฟังดูปลอดภัย แต่ RAID ป้องกันได้แค่กรณีดิสก์เสียทีละลูกเท่านั้น
- ถ้าเผลอลบไฟล์ ไฟล์จะหายจากทุกดิสก์พร้อมกัน
- ถ้าโดนแรนซัมแวร์เข้ารหัส ไฟล์ทุกชุดก็ถูกเข้ารหัสด้วย
- ถ้าไฟไหม้ น้ำท่วม หรือเครื่องถูกขโมย ข้อมูลหายทั้งหมด
ดังนั้น ข้อมูลบน NAS ยังต้องสำรองไปอีกที่หนึ่ง เช่น ฮาร์ดดิสก์ภายนอกที่เก็บไว้ต่างสถานที่ หรือบริการคลาวด์สำหรับสำรองข้อมูล และเปิดฟีเจอร์สแนปช็อต (Snapshot) ที่ช่วยย้อนไฟล์กลับไปเวอร์ชันก่อนหน้าได้
แบบผสม: ได้ข้อดีของทั้งสองทาง
บ้านและออฟฟิศเล็กจำนวนมากใช้สองระบบร่วมกัน โดยแบ่งหน้าที่ตามลักษณะงาน
- คลาวด์ สำหรับเอกสารที่ใช้งานร่วมกันทุกวัน และไฟล์ที่ต้องเปิดจากมือถือนอกสถานที่
- NAS เป็นคลังไฟล์ใหญ่ ที่เก็บงานเก่า วิดีโอ และศูนย์รวมการสำรองข้อมูลของคอมทุกเครื่อง
- สำรอง NAS ขึ้นคลาวด์อีกชั้น เฉพาะโฟลเดอร์สำคัญ โดยเปิดการเข้ารหัสก่อนส่งขึ้นไป
เรื่องความเป็นส่วนตัวและการเข้ารหัส
ทั้งคลาวด์และ NAS ปลอดภัยได้ถ้าตั้งค่าถูก แต่ความเสี่ยงต่างกัน บนคลาวด์ จุดอ่อนหลักคือบัญชีของผู้ใช้ ถ้ารหัสผ่านรั่วและไม่มีการยืนยันสองขั้นตอน คนร้ายเข้าถึงไฟล์ทั้งหมดได้จากทุกที่ บริการบางรายมีตัวเลือกเข้ารหัสขั้นสูงที่ผู้ให้บริการเองก็อ่านไฟล์ไม่ได้ ซึ่งเหมาะกับเอกสารที่อ่อนไหว แต่ต้องเก็บคีย์กู้คืนให้ดี เพราะถ้าลืม ผู้ให้บริการก็กู้ให้ไม่ได้
ฝั่ง NAS ข้อมูลอยู่ในบ้านหรือออฟฟิศของคุณ ไม่มีใครภายนอกเข้าถึงได้ถ้าไม่เปิดช่องทางให้ แต่ถ้าเครื่องถูกขโมย ข้อมูลก็ไปทั้งก้อน จึงควรเปิดการเข้ารหัสโฟลเดอร์หรือทั้งดิสก์ที่ NAS ส่วนใหญ่รองรับ และตั้งบัญชีผู้ใช้แยกให้แต่ละคน ไม่ใช้บัญชีผู้ดูแลร่วมกัน
ดูแล NAS ให้ใช้งานได้นาน
- วาง NAS ในที่อากาศถ่ายเท ไม่โดนแดด และต่อผ่านเครื่องสำรองไฟ (UPS) เพื่อป้องกันไฟดับกะทันหันทำให้ข้อมูลเสียหาย
- เปิดการแจ้งเตือนสุขภาพดิสก์ทางอีเมลหรือแอป และเปลี่ยนดิสก์ทันทีเมื่อระบบเตือน
- ตั้งอัปเดตระบบปฏิบัติการของ NAS อัตโนมัติ หรือตรวจอัปเดตเดือนละครั้ง
- ปิดบริการที่ไม่ได้ใช้ และเปลี่ยนชื่อผู้ใช้ผู้ดูแลจากค่าเริ่มต้น
- ทดลองกู้คืนไฟล์จากข้อมูลสำรองปีละสองครั้ง เพื่อยืนยันว่าการสำรองใช้ได้จริง
เช็กลิสต์ก่อนตัดสินใจ
- สำรวจปริมาณข้อมูลตอนนี้ และประเมินว่าจะเพิ่มปีละเท่าไร
- แยกว่าไฟล์ไหนต้องใช้ร่วมกันแบบเรียลไทม์ ไฟล์ไหนเป็นคลังเก็บ
- ตรวจความเร็วอินเทอร์เน็ต โดยเฉพาะความเร็วอัปโหลด ถ้าช้า การใช้คลาวด์กับไฟล์ใหญ่จะลำบาก
- คำนวณค่าใช้จ่ายรวมห้าปีของทั้งสองแบบ
- ระบุว่าใครจะเป็นคนดูแลระบบ อัปเดต และตรวจการสำรองข้อมูล
- วางแผนสำรองข้อมูลนอกสถานที่ ไม่ว่าจะเลือกแบบไหน
คำถามที่พบบ่อย
ใช้ฮาร์ดดิสก์ภายนอกเสียบเราเตอร์แทน NAS ได้ไหม
เราเตอร์บางรุ่นแชร์ไฟล์จากดิสก์ USB ได้ เหมาะกับการใช้งานเบาๆ แต่ความเร็ว ฟีเจอร์สำรอง และความปลอดภัยด้อยกว่า NAS จริง
ควรใช้ดิสก์ชนิดไหนกับ NAS
ใช้ฮาร์ดดิสก์รุ่นที่ออกแบบสำหรับ NAS ซึ่งทนการทำงานต่อเนื่องได้ดีกว่ารุ่นทั่วไป และตรวจรายชื่อดิสก์ที่ผู้ผลิต NAS รองรับ
ข้อมูลบนคลาวด์ปลอดภัยแค่ไหน
ผู้ให้บริการรายใหญ่มีมาตรการความปลอดภัยสูง ความเสี่ยงหลักมักอยู่ที่บัญชีของผู้ใช้ จึงต้องใช้รหัสผ่านแข็งแรงและเปิดการยืนยันสองขั้นตอน
NAS เปิดทิ้งไว้ตลอดกินไฟมากไหม
NAS ขนาดเล็กสำหรับบ้านกินไฟไม่มาก และตั้งให้ดิสก์พักเมื่อไม่ใช้งานได้ ตรวจค่ากำลังไฟในสเปกของรุ่นที่เลือก
